Asansör Hakkında Bilinmesi Gerekenler | Sanayi Makineleri
örgü model
Buradasiniz: Ana sayfa - Genel - Asansör Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Asansör Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Asansör Nedir?

Asansörler başlangıçta basit bir halat veya zincirlerden oluşurdu. Bir asansör esasında bir araç tarafından itilip çekilen bir platformdur. Günümüzün modern asansörü “asansör boşluğunda” bulunan bir platforma monte edilmiş bir kabinden (kafes veya vagon da denilebilir) oluşur. Geçmişte asansörler buhar ve hidrolik pistonlar ile çalıştırılırdı. Bir taşıma asansöründe vagonlar derin makara üzerinde yuvarlanan çelik halatlı mekanizmalar tarafından çekilir; bunlara sanayide bobin denir. Vagonun ağırlığı bir abra ile dengelenir. Bazen iki asansör eş zamanlı olarak karşı yönlere doğru hareket eder ve birbirinin ağırlığını dengeler.

Halatlar ile makara arasındaki sürtünme çekiş gücünü sağlar. Hidrolik asansör vagonu kaldırmak ve indirmek için üst veya iç zemin pistonuna basınç uygulamak üzere hidroliklerin kaynaklarını kullanır. Halatlı hidrolikler vagonu kaldırmak ve indirmek için hem halatları hem hidrolik gücü kullanır. Son yeniliklerde sabit yer çekimi motorları, raylı vites makineleri ve mikroişlemci güçler bulunuyor.

Yeni kurulumlarda kullanılan teknoloji birçok etkene bağlıdır. Hidrolik asansörler daha az masraflıdır ancak belirli bir uzunluğu geçen büyük silindirler çok yüksek asansör boşlukları için pratik değildir. 7 kattan daha yüksek binalarda taşıma asansörler kullanılmalıdır. Hidrolik asansörler genel olarak taşıma asansörlere nazaran daha yavaştır.

Asansörler kitlelere uygundur. Parçaların seri üretimi ile sağlanan tasarruf yolları vardır fakat yine de her binanın kat sayısı, asansör boşluğu ölçüleri ve modelleri sebebiyle kendine has gereklilikleri bulunmaktadır.

Asansör Kapıları

Asansörün kapıları bina sakinlerini asansör boşluğundan korur. En çok kullanılan şekil orta kısımda birleşen ve yanlara doğru açılan iki paneldir. Kademeli bir tasarımda kapılar ayrı raylar üzerine yerleştirilmiş olup açıldıklarında birbiri ardında katlanırlar ve kapandıklarında bir tarafta kademeli bir yüzey oluştururlar.

Tarihçesi

Asansörden ilk bahseden Romalı mimar Vitruvius’tur. Vitruvius ilk asansörü Arşimed’in kurduğunu söyler (İ.Ö. 236). Sonraki dönemlerde bazı kaynaklara göre asansörler kenevir halatlar üzerindeki faytonlardır ve insan ya da hayvanlar tarafından sürülürler. Bu tür asansörlerin Mısır’daki Sina manastırına kurulduğu düşünülmektedir. 17. yüzyılda asansörlerin prototipleri İngiltere ve Fransa’daki saraylarda kurulmuştur.

1793 yılında Ivan Kulibin Saint Petersburg’un Kış Sarayı için bir vidalı kaldırma mekanizması tasarlamıştır. 1816 yılında Moskova’nın bir köyünde Arkhangelskoye adlı ana binaya bir asansör kurulmuştur. Londra’da 1823’te “yükseltilen oda” ortaya çıkmıştır.

1800 yılının ortasında yük taşıyan basit asansörlerin birçok çeşidi yapılmıştır. Bunların çoğu hidrolik olarak çalışmıştır. Ilk hidrolik asansörde kalkış ve inişi sağlamak için vagonun altında bir dalma pistonu kullanılmıştır. Pompa dikey bir silindir içindeki bir pistona veya çelik kolona suyla baskı gücü sağlardı. Baskının artmasıyla asansör alçalırdı. Asansörde ayrıca bütün ağırlığın pistona yüklenmemesi için denge sağlayıcı bir sistem kullanılırdı. Piston uzun binalar için pratik değildi, çünkü piston için binanın uzunluğundan öte derin bir çukur gerekmekteydi. Sonradan birçok makaralı halat donanımlı asansörler üretildi.

New York’lu Henry Waterman 1850 yılında asansör için “sabit halat sistemini” üretmesi tanınır. 1853’te Elisha Otis kablonun kopması durumunda boşluğa düşme ihtimalini ortadan kaldıran güvenlikli bir asansör tasarlar. Bu asansörün tasarımı günümüzde de kullanılan asansörlere benzer. Asansörün hızlı inişlerine önlem olarak yönlendirici bir cihaz yaratır, bu cihazı 1854 yılında New York’ta Crystal Palace’daki fuarda sergiler.

İlk yolcu asansörü 3 Mart 1857 tarihinde New York’ta 488 Broadway’de kuruldu. İlk asansör şaftı ilk asansörden dört sene önce geliştirilmiştir. Peter Cooper’ın 1853 yılında yapımına başlanan New York’taki Cooper Union binasının tasarımında bir asansör şaftı bulunmaktaydı çünkü Cooper güvenilir bir yolcu asansörünün yakında icat edileceğine inanıyordu. Şaft silindir şeklindeydi çünkü Cooper’a göre en etkili tasarımdı.

İlk elektrikle çalışan asansör 1878 yılında Werner von Siemens tarafından üretildi. Elektronik asansörlerin güvenilirliği ve hızı ise Frank Sprague tarafından geliştirildi. Asansörlerin gelişimi kömür ve tomruk gibi hammaddelerin dağ eteklerinden taşınma ihtiyacı ile başladı. Bu sanayiler sayesinde geliştirilmiş olan teknoloji ve çelik yapıların ortaya çıkması, yolcu ve yük taşımacılığını günümüze taşıdı.

1874’te J.W. Meaker asansör kapılarının güvenilir bir şekilde açılıp kapandığı bir yöntem buldu. U.S. Patent 147,853. 1929’da Clarence Conrad Crispen ilk konut asansörünü üretti.
Asansör Çeşitleri
Yolcu Asansörleri

Bir yolcu asansörü insanları bir bina içerisindeki katlar arasında taşımak üzere tasarlanmıştır. Yolcu asansörünün kapasitesi katın büyüklüğüne göre belirlenir. Genelde yolcu asansörleri 230 kg artış payıyla 455 kg-2,727 kg arası kapasiteye sahiptir. Genellikle sekiz veya daha az katlı binalardaki yolcu asansörleri hidrolik veya elektroniktir; hidrolik asansörler 1 m/sn’lik, elektrikli asansörler ise 2,5 m/sn’ye kadar hız yaparlar. 10 kata kadar yükselen binalarda elektrikli ve vitessiz asansörlerde dakikada 2,5 m/sn’ye kadar, 10 kattan yüksek binalarda ise 2,5-10 m/sn arası bir hız söz konusudur.

Bazen yolcu asansörleri funiküler sistemiyle beraber şehir içi yolcu taşımacılığı görevini de gösterir. Örneğin, Ukrayna/Yalta’da 3 istasyonlu bir yeraltı halk asansörü yolcuları Karadeniz üzerinde bir otellerle dolu bir dağın tepesinden alır, sahilin altında yer alan bir tünele taşır.

Yolcu asansörleri verdikleri hizmetlere göre uzmanlaşmıştır. Hastane acil asansörü, ön ve arka girişli, çift vagonlu (double deck) olabilirler. Vagonların iç görünüşü gösterişli olabilir, ses ve görüntü tanıtımları, özel kayıtlı sesli talimat sistemi, vb. mevcut olabilir.

Ekspres asansör her kata ulaşım sağlamaz. Örneğin, zemin kattan gök lobisine taşıma sağlar veya gök lobisinden bir dizi özel kata uğrayabilir. Bunlar Batı Asya’da oldukça popülerdir.

Her asansörde 24 saat boyunca çeşitli emniyet merkezleri ile iletişim kurulabilecek bağlantı bulunmalıdır. Bina içi veya çevresinde yangın var ise asansörler kullanılmamalıdır; bu yasak özellikle asansörlerin yakınındaki tabelalarla bildirilmelidir. Bazı ülkelerde “özel yangın asansörleri” de bulunmaktadır.

Konut asansörleri sadece tek kişilik iken bazıları 12 kişilik kapasite sağlayacak kadar geniştir. Tekerlekli sandalye için özel tasarlanmış asansörlerin sandalyeyi 1,8 m çapında hareket ettirebilme ve maksimum 455 kg’lık yük çekme kapasitesi vardır.

Yük Asansörleri

Yük taşımak üzere tasarlanan asansörlerdir. Bu asansörlerde genellikle yolcu taşınmadığına dair uyarı tabelaları mevcuttur, ancak hem yük hem insan taşıyan asansörler de bulunmaktadır. Yük asansörleri yolcu asansörlerine nazaran daha fazla ağırlık kapasitesine sahiptir; bu kapasite genellikle 2,300 ila 4,500 kg civarındadır. Yük asansörlerinin elle açılıp kapanan kapıları vardır ve iç tasarımları yük indirip bindirme esnasındaki hasarlara karşı oldukça dayanıklıdır. Hidrolik yük asansörlerinin yanında elektrikli asansörler yük taşımacılığı için daha etkilidir. Sahne ve orkestra asansörleri sanat alanına özel tasarlanmış olup çeşitli koşullardan muaftırlar. Yerel şartlarla kullanımları, kurulumları ve test süreçleri yönetilebilir; bu asansörler basit kurulumları sayesinde yerel kod uygulamalarının dışında tutulur.

Taşıma Asansörleri

Taşıt asansörleri dar yüzölçümlü binalarda araçları park alanlarına taşımak üzere tasarlanmıştır. Hidrolik zincirler platform için asansör görevi oluştururlar ve karşı ağırlık gerektirmez. Bina tasarımlarına uygunluğu ve taşıdın asansöre naklinin kolaylığı açısından platformlar her yöne dönebilir, böylece araç geri sürüş yapmak zorunda kalmaz.
Gemi Asansörleri

Bazı küçük kanallarda tekneler ve küçük gemiler çeşitli kanallar arasında gidip gelmek için bir gemi asansöründen faydalanırlar.
Uçak Asansörü

Uçak taşıyıcılarında asansörler uçakları bakım ve tamirat için uçuş alanı ile hangar arasında taşırlar. Bu asansörler bütün asansörlerden çok daha kapasiteli nitelikte tasarlanmış olup yaklaşık 90 ton kapasite çekebilir. Daha küçük asansörler ise uçaklar için donanım vb. taşımak üzere kullanılmaktadır.

Servis Asansörü

İnsan taşımacılığı yapmayan küçük asansörlerdir.
Kovalı Asansör

Asansörlerin özel bir türüdür ve zincirleme olarak koli yük taşınmasını sağlar. Bunun bir benzeri kullanıcının bir kulp yardımıyla yönettiği sadece ufak bir platformdan oluşan bir tasarımdır ve bunlara bazı endüstriyel tesislerde rastlanır.

Malzeme Taşıyan Bantlar ve Bant Asansörleri

Bunlar da genellikle üzerinde taşıma bandının ilerlediği düzlemlerdir; malzemelerin kaymalarını önleyecek türden bölmeler mevcuttur. Bu asansörler çoğunlukla endüstriyel ve tarımsal uygulamalarda kullanılırlar. Bu tür mekanizmalar yüklü depolama için tahıl taşırlarsa bütün yapıya tahıl asansörü denir. Bazen bant asansörler insanları da taşır; bunlar basamaklardan oluşur, dikey doğrultuda hareket eder, ancak kamu kullanımı için güvenli değildir.

Çift vagonlu Asansörler

Çift vagonlu asansörler üst üste kurulmuş olan iki tane asansör vagonu şeklinde tasarlanmıştır. Arka arkaya gelen katlardaki yolcular asansörü eş zamanlı olarak kullanabilirler ve böylece asansörün yolcu kapasitesi arttırılmış olur. Bu sistem çok yoğun ve kalabalık binalarda trafiği azaltmak için oldukça etkilidir. Çift vagonlu asansör sayesinde hem zemin kattaki hem de giriş katındaki yolcular asansörü aynı anda kullanabilirler. Fakat çoğu zaman vagonlardan bir tanesi kullanılır.

Mimari açıdan da bu sistemin kullanılmasının önemi büyüktür, çünkü çift vagonlu asansörler binalardaki trafiği azalttığından dolayı geleneksel tekli asansörlere nazaran daha az yer işgal ederler. Çift vagonlu asansörler özellikle gökdelenler için çok kullanışlıdır.

Her çift vagonlu asansörde sadece yolcular taşınır diye bir kaide yoktur. Bazı binalarda vagonlardan biri yük taşımacılığı için değerlendirilir. Bu teknik, binalardaki iç donanımların yük arabası kazaları sebebiyle hasar görmemesi ve sadece yük taşımacılığına yönelik ayrıca asansör bulundurma gereği olmaması açısından avantajlıdır. Çok yoğun zamanlarda yük taşımacılığı vagonu da yolcu taşımacılığı moduna ayarlanır ve bina içi yolcu trafiği hafifletilmiş olur.

диваны киев
золото киев
my-mebel.net

2.416 views

Etiketler:, , , , , , , , , , , , , , ,


Asansör Hakkında Bilinmesi Gerekenler için yapılan yorumlar : 1 Yorum yapıldı


  1. 1 nedim  yorumladı. 22:39 - 12 / 03 / 2012:

    evet gercekden dikkat etmek gerekiyor